Strefa czasowa: UTC + 1 [ DST ]


Teraz jest 23 lis 2017, o 22:03



Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 2 ] 
Autor Wiadomość
 Tytuł: Obrzęd Leli (Łado i Lelli?)
PostNapisane: 9 sie 2015, o 22:30 
Offline

Dołączył(a): 30 sie 2013, o 23:58
Posty: 68
Polski obrzęd tańca dziewcząt z mieczami opisuje Łukasz z Wielkiego Koźmina w 1405 r. Rytuał ten, wydaje się, przetrwał w Chorwacji stając się narodowym obrzędem zyskując ONZ-towski status światowego dziedzictwa ludzkości.
http://www.bogowiepolscy.net/lela-lejla-1.html

https://video-fra3-1.xx.fbcdn.net/hvide ... e=55C7DCF0

Na uniwersytecie w Zagrzebiu wydano pracę dotyczącą zjawiska folklorystycznego jakim jest zwyczaj, taniec, występ królowych Leli. Skupiono się na jego zachowaniu, charakterze i przystosowaniu do występów scenicznych (co gwarantowało przetrwanie i rozwój). Nazwano całość obrzędem kralevic co moim zdaniem jest błędem bo owe królowe naszą imię Leli. Zarówno imię jak i charakter obrzędu (taniec / obrzęd dziewcząt z mieczami / szablami) pasują do zapisków polskich sugerując rytuał wspólny dla większej grupy narodów słowiańskich albo przeniesienie go z dzisiejszej Małopolski na południe w czasie wędrówki Białochrobatów.
Przetłumaczyłem prawie cały tekst. Pozostała treść pieśni i komentarz do nich. To zrobię w przyszłości. Zamieszczam to co już zrobione sądząc, że materiał ten może być pomocny w odtwarzaniu per analogiam obrzędu, który istniał również w Polsce.



KRALJICE: IZMEĐU SEOSKIH DJEVOJAČKIH OPHODA I FOLKLORNE POZORNICE

KRÓLOWE: MIĘDZY PROCESJAMI [OBRZĘDAMI, PARADAMI] WIEJSKICH DZIEWCZĄT A FOLKLORYSTYCZNYMI PRZEDSTAWIENIAMI

ZORICA VITEZ UDK: 394.4:398.332.16]061.7(497.5)

Instytut etnologii i folkloru Kategoria: Źródłowe prace badawcze

Šubićeva 42, 10000 Zagrzeb Złożono: 15.9.2006.

Zaakceptowano: 10.10.2006.

Wstęp Pośwista [tłumacz].

Artykuł Zoricy Vitez wydał mi się interesujący i wart przetłumaczenia w całości. Mimo, że rozpatrywała zjawisko parad Ljeljo w ujęciu ich adaptacji scenicznej to związane z przygotowaniami badania literaturowe i terenowe nadały pracy jakość wystarczającą do uznania jej przez Instytut Etnologii i Folkloru Uniwersytetu w Zagrzebiu [Sveučilište u Zagrebu] za materiał źródłowy.

Ze względu na wyjazdy nie miałem czasu przetłumaczyć całości. Zrobię to w maju. Zdecydowałem się jednak przekazać połowę dokumentu ze względu na jego wartość (jak sądzę). Pierwsza część już może stać się przyczynkiem do zadzierzgnięcia dyskusji, można wykorzystać informacje z niej pochodzące przed przekazaniem całości. Resztę przekażę po powrocie, w maju.

Do tekstu chciałbym trzy informacje wyjaśniające niektóre chorwackie zależności.

1. Zorica Vitez nadała paradom wspólną nazwę Królowe z powodu stałego występowania w pochodzie postaci królewskich, używania tej godności w pieśniach i z powodu zaangażowania w parady prawie wyłącznie dziewcząt. Warto jednak zwrócić uwagę, że sami uczestnicy parad stosują inne nazwy, głównie Ljeljo, również Ljelje. Mówią tak o sobie wprost, także w pieśniach np. Ljelje z okolic Đakovača:

Ej, mi smo ljelje đakovačkog sreza,

ko nas ljubi, ne plaća poreza.

Hej, jesteśmy ljelje Đakowskiego hrabstwa [dzielnicy, powiatu] kto nas kocha, nie płaci podatków.

Zatem nazwę Królowe musimy traktować jedynie jako roboczą, ze świadomością, że nieco zaciemnia zagadnienie podmiotu parad i pieśni. A to istotne gdy rozpatrujemy funkcję Ljeljo w kontekście takich określeń jak królowa czarów pojawiające się w jednej pieśni.

Można policzyć występowanie słów królowe/królowie oraz Lielijo by zastanowić się, która z nazw jest bardziej uprawniona.

P. Vitez zapisywała nazwy królowe i ljeljo z małej litery. Ja różnie, nie mogąc się zdecydować na jedną formę. Uporządkuję to stosując duże litery wraz ze stosownym wyjaśnieniem w ostatecznej, całościowej wersji.

2. W tekstach często występują tłumaczenia różnych określeń jak dwór (dvore, kuče itp.). Wynika to z zakresu wolności tam obecnej, a którą utraciliśmy w Polsce. Otóż tamtejsi posiadacze ziemi wypracowali swoja pozycję jeszcze w średniowieczu i udało im się ją zachować do dzisiaj. Są odpowiednikiem polskich, średniowiecznych kmieci. Kmieć (rdzeń słowa oznacza towarzyszy jak w określeniu komes – dostojnik państwowy czy cout – hrabia) oznaczał człowieka wolnego z racji posiadania podstawowej wartości jaką była ziemia. Zgodnie z zasadą: szlachcic na zagrodzie równy wojewodzie. Stąd np. zespół Bijelo Dugme w utworze Lipe cvatu śpiewa <krvi mojom plavom sjielačkom> - śpiewający zaklina się na swoją krew chłopska błękitną. Dla nas nie jest to zrozumiałe stąd należałoby tłumaczyć: na krew moją zaściankową. W rzeczywistości na Bałkanach rozróżnia się chłopa posiadającego własną ziemię – odpowiednika u nas szlachcica zaściankowego, od rolnika uprawiającego ziemię cudzą, choćby i z prawem do dziedziczenia osadnictwa. W Polsce utrata niezależności związana z niemożnością wytrzymania konkurencji z gospodarstwami posiadającymi siłę roboczą najemną lub zależną spowodowała rozwarstwienie stanu wolnych kmieci. Ci, których było stać na najem lub siłę zależną (niewolnicy, osiedleńcy) utworzyli stan rycerski i szlachecki. Wyprzedający się z majątku kmiecie wraz z utratą ziemi utracili swe prerogatywy. Później obłożenie przez państwo cudzej (niepaństwowej) ziemi podatkiem dodatkowo zaburzyło stary, czytelny układ.

Zatem w części tłumaczeń pojawia się dwór i jest to uprawnione bo chodzi w tym przypadku o rozróżnienie domostwa gospodarza – gazdy od innego mieszkańca wsi. Chłopi słoweńscy i chorwaccy są w pełni świadomi, i dumni ze swego stanu – „równego wojewodom”.

No to miłej lektury. Resztę dodam w maju.

Zorica Vitez.

W artykule zawarto opis parad [procesji] dziewcząt, które do lat pięćdziesiątych XX wieku odbywały się cyklicznie w Święto Zesłania Ducha Świętego, w północno-wschodniej Chorwacji. Uczestniczki tych parad [procesji] najczęściej nazywane są Królowe. Po czasie naturalnych [spontanicznych] obchodów, królowe weszły do repertuaru amatorskich stowarzyszeń folklorystycznych i repertuaru profesjonalnego Zespołu Pieśni i Tańca „Lado”. Pojawiają się także w programach festiwalów folkloru.

Artykuł powstał na podstawie danych zebranych w czasie przygotowań pokazu królowe na 39. Zagrzebski Międzynarodowy Festiwal Folkloru w 2005 r.

Słowa kluczowe: zwyczaje / wierzenia [duchowość] / królowe / festiwale folkloru / tożsamość

W północno wschodniej Chorwacji do lat pięćdziesiątych XX wieku, w Święto Zesłania Ducha Świętego odbywały się cyklicznie parady dziewcząt zwane Królowe, odwiedzające wybrane gospodarstwa, gdzie tańczono i śpiewano pieśni Królowych (Lechner, 1960, 1962, 1963). Literatura etnologiczna wiąże je [obyczaj] z Chorwatami i Serbami z Chorwacji. Z jest również wśród Chorwatów spoza kraju, z Wojewodiny [autonomiczny okręg na północy Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie] i na Węgrzech. Podobne obyczaje występują i w innych, słowiańskich i niesłowiańskich narodach Europy (Gavazzi, 1939; Zecevic, 1973; Koleva, 1974; Velin, 1975 i Sekulic, 1986, 1991).

W naszej [chorwackiej] wcześniejszej literaturze etnologicznej opisano lokalne warianty obyczaju przytaczając teksty pieśni Królowych (Oriovčanina Ilic, 1846; Lovretić i Juric, 1897; Filakovac, 1914; Milčetić, 1917). Etnolog Milovan Gavazzi, pisząc o Królowych i podobnych obyczajach w popularnej publikacji Chorwacki rok obrzędowy (Godina dana hrvatskih narodnih običaja) wydanej w 1939 r. zaproponował interpretację wcześniej znanego materiału, stawiając pytania o pochodzenie, rozprzestrzenienie, znaczenie i związki [powiązania? z czym? z wierzeniami?] Królowych i podobnych obyczajów. Spostrzeżenia Gavazzi są nadal podstawą źródłową wszelkich prac o Królowych.

Etnograficzne materiały o Królowych ze wsi Gorjana koło Đakova sugerują, że od refrenu [przyśpiewu] ich pieśni nazywają się Ljeljama [liczba mnoga od Ljelja, po Polsku byłyby to Ljelje] zwłaszcza jedna, zanotowana w charakterystycznej interpretacji przez Zdenkę Lechner z Akademii Nauk i Sztuk w Zagrzebiu przy okazji obchodów setnej rocznicy Chorwacji w 1966 roku (wówczas w ramach federacyjnej Jugosławii). Marijana Gušić interpretuje obrzęd [procesję, paradę] Ljelja jako prasłowiański obrzęd potwierdzany w źródłach odległych w czasie aż do I w. naszej ery i odległych geograficzne – znajdowanych w kulturze irańskiej doby Imperium Sasanidów (Gušić, 1967). Te i inne interpretacje Królowej obszernie opisuje Ivan Lozica (Lozica, 2002) korzystając z dawnych zapisów i ich najnowszej interpretacji w świetle mitu androgynicznego [opracowanego przez] (Čale Feldman, 1997).

Odnosząc się do tych ważnych aspektów badań Królowej, nie poruszamy tutaj skomplikowanych kwestii rozpatrywanych w przeszłości, prezentując współczesny przebieg obrzędu Królowych [život Kraljicama, život – przebieg, istnienie, życie].

Między literaturą, wspomnieniami i scenicznymi występami

Badania [naukowe] związane z przygotowaniem w 2005 r. 39 Międzynarodowego Festiwalu Folkloru w Zagrzebiu, częściowo poświęcone procesjom [paradom] Królowa oraz innym obyczajom chorwackim i pochodzącym z pobliskich obszarów pokazały, że obecnie procesje Królowych istnieją jako sceniczne prezentacje folkloru w ustalonej choreografii, z dobraną [wybraną] towarzyszącą muzyką, organizacją występów, animowane i prowadzone przez liderów stowarzyszeń folklorystycznych lub osoby przez nich zatrudnione.1

W naszych czasach widowiska sceniczne Królowa próbują przekazać sedno obrzędu zachowując wszelkie istotne elementy i znaczenia. Uzupełniane są doświadczeniem artystycznym by przekazać dokładne odwzorowanie dawnego obyczaju. Jak w tym odwzorowaniu pomaga choreografia i akompaniament?

Działamy w wielu klubach kultury [kultury i sztuki], gdzie istnieją sekcje folkloru lub w klubach zajmujących się wyłącznie folklorem. Jest to najbardziej popularna [masowa] działalność społeczna [amatorska], jaką możemy obserwować, stąd często mówimy o społeczności folkloru. Oferujemy wsparcie finansowe lub inną pomoc prowadzącym kluby. Jedną z form udzielanej pomocy są szkolenia w szkołach folkloru prowadzących długoletnią [stałą?] działalność lub co najmniej pomoc fachową licznym liderom folklorystycznych stowarzyszeń. Całość organizuje Fundacja Chorwackiego Dziedzictwa [Narodowego] powołana przez Parlament, profesjonalnie zorganizowana przez etnologa i etno-choreografa Ivana Ivančana. Działalność owych szkół rozszerzyła dostęp menedżerów [zespołów folklorystycznych] do informacji zawartych w literaturze, przekazywanych przez starszych mieszkańców regionu, lub do wspomnień [spisanych?] dotyczących dawnych lokalnych tradycji ludowych. Pozwoliła wzbogacić repertuar nowymi punktami programu – np. powierzonym im w scenicznej interpretacji obrzędem Królowe. Przy poznawaniu [studiowaniu] obrzędu Królowe i przy ich przygotowaniach do scenicznej prezentacji [menedżerowie] regularnie korzystają z literatury, informacji od żywych świadków lub z zapisów, które są przechowywane przez lokalne społeczności. Z punktu widzenia etnologii i folklorystyki można wyróżnić lokalne odrębności obrzędu, które znalazły wyraz w artykułach np. „O Ljelje ze Strizivojna” w czasopiśmie „Strizivojna” – patrz: Glavačević 1998. str. 80-82).

Chociaż spektakle są wymagające [trudne] to Królowe ze względu na związek z konkretnymi częściami Chorwacji są postrzegane jako szczególny i charakterystyczny wyraz tożsamości lokalnej. W miejscach, gdzie ten zwyczaj występował stowarzyszenia folklorystyczne starają się wystawiać spektakl Królowe lub uzupełniać swój, posiadany już repertuar o Królowe. Naturalnie we własnym, lokalnym wariancie.

Literatura o Królowych, w szczególności tekst M. Gavazzi, wpłynęła na ukonstytuowanie wyobrażenia Królowych z pewnymi wadami.

Typowe wyobrażenia i encyklopedyczne opisy Królowych określały je jako procesje [parady] dziewcząt w ozdobnych, męskich kapeluszach, z szablami w rękach oraz pozostałych uczestniczek, nieco inaczej wyposażonych [inny ubiór, inne rekwizyty np. brak szabel]. Lokalnie występują inne postacie: panny młode, chorążowie [głosiciele?] druhny i drużbowie, co sugeruje ślub; ale i jeszcze inne postaci jak dziewczęta - pieśniarki śpiewające w orszaku Królowych ważne strofy. Mogą występować (ale nie koniecznie) dziewczęta i chłopcy z koszami i workami na zbierane dary. Orszakowi towarzyszą muzycy a od pewnego czasu [ostatnio] tamburzysta (bębniarz) i poprzedzający dudziarz. Procesja gromadzi się w domu jednego z uczestników i stamtąd rozpoczyna odwiedzanie wiejskich siedlisk. Na dziedzińcach są wykonywane tańce i pieśni o tekstach dobieranych z szerokiego lokalnego repertuaru Królowych, w zależności od sytuacji, od tego czy Królowe odwiedziły dziewczynę, kawalera, brata i siostrę, młode małżeństwo czy świeżą narzeczoną. Istnieją specjalne teksty, które są śpiewane po przybyciu do „pańskiego dworu”: kapłanów, nauczycieli i urzędników [osób o wysokiej funkcji]. Po obchodzie jednej strony ulicy, przejściu na drugą towarzyszy specjalny tekst [pieśń]. Gdy orszak napotka inną grupą Królowych lub dotrze do domu odmawiającego przyjęcia orszaku, śpiewane są teksty drwiące lub żartujące z nich. We wszystkich wariantach pieśni Królowych i w lokalnych wariantach nazw uczestniczek parady, przynajmniej jedna z nich nosi nazwę Królowa choć najczęściej jest ich więcej. Role pozostałych są zależnie od regionu różne. Zatem nazwie [terminowi] Królowe dajemy pierwszeństwo. Są wspominane w tekstach Gavazzi, choć mało znane, procesje, w których królowa ani żadna z uczestniczek nie nosi szabli czy ozdobnego męskiego

kapelusza jak, na przykład, baranjskie Królowe z Draža i Gajića [Baranja- region między Dunajem a Drawą leżący na Węgrzech i w Chorwacji], slawońskie Królowe z Bačkog Monoštora (Wojewodina) i slawońskie Królowe z okolic Mohača na Węgrzech. Jednak dwie uczestniczki baranjskich Królowych miały inne męskie oznaki – męskie czapki. Powiewały flagami stąd nosiły miano chorążych, a raz rzekomo nosiły i inne części męskiej odzieży. W orszaku slawońskich Królowych z okolic Mohača również dwie uczestniczki dzierżyły flagi nosząc miano chorążych. To ciekawe, że te „nietypowe” Królowe więcej niż inne przypominają weselną [ślubną] świtę ponieważ jedna z głównych uczestniczek to wspomniany chorąży, a w Bačkom Monoštru również i druhny, oraz panna młodu lub oblubienica z obowiązującymi oznakami swego stanu (wieniec, welon).

Wydaje się, że mniej znane są serbskie Królowe w Chorwacji. Mimo że jeszcze w 1960 r. Zdenka Lechner opublikowała artykuł „Obyczaj Królowe w Dalju”, dane te nie są cytowane w późniejszych pracach o Królowych. Osobliwością serbskich Królowych z Dalja jest, że w trakcie wykonywania obrzędu do orszaku dołącza młody członek rodziny, dziewczyna lub chłopak, który tuż przed królem lub królową dzierży szablę, zastępując ich w tej roli. Ten unikalny szczegół może okazać się szczególnie przydatny w interpretacji w przyszłości ceremonii Królewskość [Królowanie ?], zwłaszcza jego znaczenie inicjacyjne. Przedstawienie Królowych w wersji stowarzyszenia kulturalno artystycznego „Branislav Nušić” z Borowa, prezentowane na festiwalu w Zagrzebiu, korzysta właśnie, zgodnie z oświadczeniem ich przedstawiciela, z zapisów Zdenki Lechner dotyczących obrzędu w Dalju. Pieśni serbskich Królowych mają inny refren, a wygłasza je mile [to funkcja ale nie wiem jaka, nie umiem tego przetłumaczyć]. Tekst zanotowano w Dalju ale Gavazzi zanotował te strofy również u Serbów z Mitrowicy [północne Kosowo] (Gavazzi, 1939, str. 73, 74).

W czasie zbierania danych i przygotowania Królowych na Zagrzebski Festiwal udało się w 2005 r. porozmawiać z kobietami, które są w młodości uczestniczyły w paradach Królowe w autentycznym środowisku i czasie [okazji]. Niektóre z nich po utworzeniu kulturalno artystycznych stowarzyszeń stały się ich członkiniami i biorą udział w scenicznej adaptacji Królowych. Narracje tych świadków o dwóch fazach życia niezwykłej tradycji również są cenne. Ich wspomnienia, nie zawsze precyzyjnie (i wiarygodnie) mogą być sprawdzane [doprecyzowane] w połączeniu z ważnymi datami z ich życia. Można w ten sposób śledzić kluczowe zmiany oznaczając chwilę pomiędzy spontanicznym przebiegiem rytuału [obyczaju] w ich wsi a jego adaptacją sceniczną. Te same osoby są czasami zaangażowane w stowarzyszeniach folklorystycznych jako twórcy [współtwórcy] repertuaru i do ról odpowiednich do ich wieku (np. rola rodziców nowożeńców w przedstawieniach obyczajów weselnych, rola członków rodzin po przybyciu orszaku, i inne). Ich rady i pomoc są bardzo cenne w rekonstrukcji praktyk, w których kiedyś osobiście uczestniczyli. Dotyczą ubioru wykonawców, układaniu fryzur i nakryć głowy, fryzury Królowej i innych z orszaku. Liderzy stowarzyszeń i choreografowie traktują ich jako świadków i osoby przekazujące [podtrzymujące] tradycję, ale czasami poniekąd jako alibi czy dowód autentyczności własnej, teatralnej interpretacji lokalnej tradycji.

Przygotowując choreografię Królowych trzeba czasami pogodzić literaturę z osobistym doświadczeniem starszych członków społeczeństwa. Opis Królowa ze wsi Otok [Wyspa], sporządzony w przed 1897 r. przez Josipa Lovretića, powinien stanowić twardą podstawę [twierdzę] scenicznej wersji Królowych, ale spowodował zamieszanie, ponieważ nie bardzo odpowiadał starszym mieszkankom Otoka (urodzonym około 1920 roku). One w młodości uczestniczyły w Królowych, potem zdobiły [ubierały w strój] swoje córki do parady w miejscowości Duhove (ostatni raz, jak

przekazała Eve Silađi, z której domu rozpoczęto Królowa, w 1959 r. a wśród uczestniczek była jej córka). Nieporozumienie wynika ze zmian, które nastąpiły od czasów opisów Lovretićeva do czasów osobistych doświadczeń tych kobiet, a jest to czas dłuższy niż wiek. W tym czasie Królowe zostały zmienione, więc opis Lovretićev nie do końca pasuje do osobistych doświadczeń z wyżej wspomnianego pokolenia. Oprócz różnic wynikających z upływu czasu nieporozumienia mogły wyniknąć z pomysłów choreografów, ich koncepcji i rozwiązań. W sumie, gdy w 2001 r. chorwacka telewizja kręciła film o Otockich Królowych, konsultowano się zarówno z etnologiem z Miejskiego Muzeum w Vinkovici jak i starszymi kobietami z Otoka, a ich oświadczenia włączono do filmu. Zresztą zgodnie z ich, jako członkiń reprezentujących stowarzyszenie kulturalno artystyczne, sugestiami, dokonano pewnych zmian w przebiegu i wyposażeni Otockiej Królowej.

Inscenizacja Królowych

Adaptacja sceniczna parady Królowa naśladuje podstawową osnowę dawnych wykonań w autentycznym otoczeniu i czasie [święcie] czyli parada przez wieś, wizyta w zagrodzie [na dziedzińcu], goszczenie i prezenty dla Królowych, odejście pochodu. W spektaklu sprowadza się to do wejścia uczestników parady na scenę symbolizującą dom lub dziedziniec, gdzie już czekają lub dopiero przyłączają się idący z orszakiem członkowie rodziny. Następuje wykonanie, przekazanie prezentów i odejście. W ten sposób wypracował się pewien model scenicznego przekazu Królowa, który ma odmiany lokalne wyrażające się w innym ubiorze, nakryciu głów, różniących się tekstach pieśni, akompaniamentem, ewentualnie rekwizytami (szabla, flaga, poduszki, tron). Sukces tego prostego i logicznego programu zależy od doskonałości wykonania i skrócenia rzeczywistego czasu trwania parady do czasu scenicznego.

Członkowie zespołów folklorystycznych prezentujących Królową nie zawsze są w wieku „dawnych” Królowych i innych uczestników procesji. Ten zresztą był zmienny – istniała różna rozpiętość wiekowa uczestników parady w różnych czasach. Kiedyś, w niektórych wsiach, większe grupy Królowych składały się z osób i starszych i młodszych, dzieci i młodych panien. Przed ostatecznym zaniknięciem obyczaju i jego ewentualnym całkowitym transferem na amatorską kulturalno-artystyczną scenę folkloru, może uchronić zasada by przede wszystkim angażować do obrzędu dzieci. W Stowarzyszeniach Folkloru Królowe, reprezentacja młodszych członków zapewnia trwanie przez wiele lat. [gwałtowna] Zmiana pokoleniowa wykonawców może doprowadzić do zdjęcia w z repertuaru Królowych (np. w Stowarzyszeniu Folkloru Dolnego Perkovaca po kilku latach wystawiania Królowych odeszło pokolenie tancerzy i pieśniarzy; przez wiele lat nie udało się znaleźć nowych). Pokaz Królowej zawiera istotne elementy wymagające umiejętności wokalnych i umiejętności tańca z szablami, w wariantach obrzędu, które zawierają ten taniec, więc każda nowa prezentacja scenicznego spektaklu jest wymagająca i skomplikowana.

Z całego lokalnego repertuaru Królewskich pieśni choreograf wybiera teksty dla potrzeb scenicznego pokazu Królowej. By zapewnić najlepszy odbiór wykonawcy często śpiewają wszyscy, choć wiadomo, że w dawnych obrzędach Królowych uczestnicy wiedzieli kto w danym momencie śpiewa a kto rytualnie milczy (Gavazzi, 1939, str. 79; Lozica, 2002, str. 205-206).

Na poglądy Stowarzyszeń Folklorystycznych Królowe z pewnością miały wpływ występy sceniczne Zespołu Tańców i Pieśni Ludowych Chorwacki Lado. Jest zrozumiałe, że

profesjonalny Lado jest wzorem dla amatorskich grup folklorystycznych, że jego dobry program zyskuje bezkrytyczne naśladownictwo, które, jeśli chodzi o Królowe, zmniejsza różnorodność lokalnych odmian spektakli. Wydaje się, że w większym stopniu niż choreografia naśladowana jest część wokalna, głównie melodyka i sposób śpiewania. W repertuarze Lado prezentowany jest slawoński wariant Królowych w choreografii i opracowaniu muzycznym Zvonimira Ljevakovića z 1970 r. W autorskim wariancie prawdopodobnie wykorzystano dane zebrane z wielu wersji Królowa ze Slawonii i więc program Ljevakovića z pewnością można wykorzystywać w terenie i w Zagrzebiu (przedstawiać [jako źródło] na Akademii i na festiwalu w Zagrzebiu). Uznając prawo autora do artystycznej interpretacji Królowa, jej sceniczny przekaz można uznać za bardziej lub mniej udany. Od etnologicznej analizy tej prezentacji nie można wymagać więcej niż tylko potwierdzenia zasadniczej zgodności przedstawianych czynności, tańca czy tekstu. Zauważamy, że Ljevaković ubrał Królowe w kostiumy bogato ozdobione złotymi haftami, które dawniej nie były powszechne. Można zauważyć pewne podobieństwa z lokalnymi wersjami z Đakovštine [region Đakovo] np. w braku typowych wysokich, kwiecistych kapeluszy. Ale te i inne odrębności nie umniejszają sukcesu wizji Ljevakovića, która nieprzypadkowo nosi nazwę Slawońskich Królowych, co oznacza lokalny, wąsko określony wariant parady (Slavoński). Lado pokazuje autorską interpretację, w przypadku spuścizny po Ljevakoviću, uznanej za najwyższy poziom scenicznej prezentacji folkloru. Oczywiście, także stowarzyszenia folklorystyczne pokazują autorskie interpretacje co oznacza, że ich programy – taniec i muzykę – kształtowali współpracownicy, których nazwiska, bywa, są pomijane. Wynika to z przyzwyczajeń środowisk [kultury organizacyjnej] i przekonania menedżerów festiwalów i zespołów pieśni i tańca, że tzw. oryginalny folklor jest mniej interesujący. Uważają, że wybór przez nich szczególnie istotnych, typowych elementów, może być postrzegany jako pochodzący z autentycznego środowiska i czasów. W przypadku Królowych nie jest to zbyt trudne zadanie ponieważ gotowe są dość trudne tańce i pieśni [dokładnie opisane]. No ale i to trzeba właściwie przygotować bo bez nich Królowe tracą wyrazistość. Trzeba [jest trudnością] zachęcać dziewczęta do udziału [uzyskiwać zaangażowanie], do dzielenia ról, uczenia się melodii i tekstów. Potrzebne są tygodnie i miesiące by wszystko przygotować, pozyskać stosowną odzież, nakrycia głowy, biżuterię, szable i inne rekwizyty. Z wywiadów z choreografami, i z efektów ich działań, można sądzić, że praca przy adaptacji scenicznej daje wielką wiedzę: rozpoznanie najistotniejszych treść obyczaju, tekstów i zgodnych z tekstami czynności, by móc dokonać koniecznych skrótów. Można zaobserwować wśród choreografów tendencję angażowania do scen Królowej innych członków stowarzyszeń, którzy grają członków rodzin czy statystują. Wykonawcy często jednak przesadzają z teatralnością gry czy ze skupianiem na sobie uwagi kosztem innych [tak chyba trzeba rozumieć ‘bycie igłą na scenie’?] po czym poznać amatorów ale czasami dotyczy to także i członków profesjonalnych teatrów pokazujących ludowe obyczaje.

Wybór programów do Zagrzebia, przedstawianych przez szefów stowarzyszeń [folklorystycznych] i choreografów, jest podyktowany programem festiwalu widzianym jako całość. Oznacza to, że w oparciu o doświadczenie i literaturę wybiera się wszystkie dostępne wersje procesji Królowe uwzględniając ramy czasowe i finansowe Festiwalu, przykładając wagę do dobrych wzorów i wykonań [wyposażeń? rekwizytów?], dokonując takiego wyboru tekstów by niknąć powtórzeń lokalnych, specyficznych odmian tekstów i tańców lub dawnych czynności rytualnych.

KRÓLOWE NA FESTIWALU W ZAGRZEBIU

Na 39. Międzynarodowym Festiwalu Folkloru w Zagrzebiu w 2005 r. zaprezentowano siedem chorwackich grup Królowych: Dolny Andrijevac, Draža i Gajić, Đakovački Selaca, Gorjana, Strizivojna, Otoka i Borova. Dołączyły do nich dwie grupy Królowych kontynuujące chorwackie tradycje z Wojwodiny (Bunjevaca z Sombora i Šokci z Bačkog Monoštora) i Królowe Šokci [slawońskie] z okolic Mohača na Węgrzech. Podobne rytuały pokazały Królewny [kralovničky] z Czech (a dokładniej, z czeskiej części Moraw, z Velká Bíteš) i lazarki [kobiety Łazarze – wskrzeszone? wskrzeszające?] z Szopskiego regionu, z okolic Sofii [zachodnia część Bułgarii]. Oto kulturalno artystyczne stowarzyszenia, które tworzą folklorystyczne zespoły dysponujące w repertuarach różnymi tańcami, pieśniami i obyczajami swych regionów i krajów [ziem].

Przygotowując festiwal, przed adaptacją teatralną omówiono z przedstawicielami zespołów folklorystycznych (menedżerowie, choreografowie, członków zarządu), [metodykę? zasady?] poszukiwania informacji dla potrzeb scenicznej formy wystawianych Królowych, wykorzystania źródeł – literatury i wywiadów z dawnymi uczestniczkami parad Królowych, i innymi świadkami obchodów. Oto [poniżej] podstawowe informacje na temat związków [stowarzyszeń] folklorystycznych biorących udział w festiwalu prezentującym Królowe, ich wersje parad Królowych i charakterystyczne cechy scenicznych przedstawień. Podane teksty pieśni nie są kompletne lecz dobrane dla potrzeb zagrzebskiego festiwalu. Istniała większa liczba wierszy tworzących jednolitą całość obrzędu (śpiew poprzedzający, na dziedzińcu, w Kolo [charakterystyczny dla Bałkanów taniec w kole mający często rytualne znaczenie], podczas odejścia orszaku). W Zagrzebiu, mimo szacunku dla całości obyczaju, który [całość] jest sednem [kręgosłupem], zaszła konieczność opuszczenia niektórych wersów dla potrzeb czasu scenicznego.

Jednak niezależnie od specyfiki scenicznej Królowej gdzie dokonywano wyboru i skrótów w stosunku do całego repertuaru Królewieckich pieśni, dążenie do bardziej spójnego, zwartego tekstu Królowych było bardzo trudnym zadaniem wymagającym specjalistycznego podejścia i szeroko zakrojonych badań. Chociaż w literaturze etnologicznej i innych wydaniach opublikowano liczne i niezwykle ładne teksty piosenek Królowych, wiele z nich niepublikowanych w materiałach archiwalnych, do tej pory, niestety, brakowało ich kompleksowej analizy.

1. GORJANI

Wspominaliśmy już, że Ljelje z Gorjana koło Đakova w Osijek-Baranskim województwie, po wygaśnięciu obyczaju spontanicznego, wymagały dla jego reaktywacji uwagi [pomocy] wyjątkowo doświadczonych ekspertów. Działania te pomogły miejscowej ludności w odrodzeniu, czy zachowaniu, świadomości dotyczącej wartości ich dziedzictwa, w które tchnięto nowe życie zarówno we wsi, jak i po za nią, szczególnie na folkowej scenie. Ljelje są organizowane od 2002 r. przez Towarzystwo Kulturalne „Gorjanac”. W Gorjani regularnie pojawiają się [Ljelje] na uroczystość Zesłania Ducha Świętego, uczestniczą w uroczystej mszy tańcząc Kolo przed kościołami, a następnie wędrują przez wieś zaczynając od domu księdza. Wizyty w domach są umówione lub na bieżąco wywoływane wykonaniem

odpowiednich tekstów [ogólnych dla sytuacji], lub szczególnych, kierowanych do wybranego członka rodziny.

Wśród Gorjanskich Ljeljij są tylko królowie i królowe, choć wiadomo, że na czele procesji chodzili prosjaci - zbieracze darów [obecnie prosjacy to żebracy ale chyba chodziło o inny wydźwięk słowa – właśnie o zbieraczy prezentów]. Kiedyś obowiązkowych dudziarzy zastąpiono dziś tamburzystami [tamburmajorami], którzy na podwórku organizują Kolo - integralną część finału procesji [finału na danym dziedzińcu]. Kilkanaście lub mniej Królowych nosi wysokie, kwietne kapelusze i szable, których rękojeść owinięta jest chustą [wstęgą] zetinarkom [??? iglastą, z drzewa iglastego? cynowaną?]. Zazwyczaj połowa Królowych, jako narzeczone, nosi białe wieńce. Jak wszędzie, śpiewają różne teksty zależnie od etapu procesji – marszu przez wieś, podczas pobytu na podwórku, gdzie śpiewają wybranemu mieszkańcowi, dziewczynie lub chłopakowi, bratu i siostrze, gospodarzowi. Dobrane do skazanego mieszkańca utwory Królowe śpiewają a Królowie wykonują taniec z szablami. Tekst pieśni tworzy wokalne tło tańca, czasami wręcz odpowiada konkretnym ruchom i figurom z szablami.

Ljelje Gorjanskie są znane z osobliwości mających miejsce w domu, w którym jest panna młoda: muszą czekać przygotowane na krzesłach wielkie poduszki, świadczące o bogatym wyposażeniu [posagu?] panny młodej. Na poduszkach siadają Królowie a Królowe stoją za nimi. Jeśli czekają na nich przygotowane siedziska chwalą w śpiewie pannę młodą, jeśli nie to śpiewają nagany [potępiają]. Na scenach, w tym na festiwalu w Zagrzebiu, pominięto krzesło i poduszki chociaż Gorjaniskie Ljelje śpiewały hymny pochwalne dla panny młodej.

Putem pjevaju:

Mi idemo ljeljo,

mi idemo kralju, ljeljo.

U polje smiljevo,

u polje smiljevo, ljeljo.

Smilje da beremo,

smilje da beremo, ljeljo,

kralje da kitimo,

kralje da kitimo, ljeljo.

Kralje i kraljice,

kralje i kraljice, ljeljo.

Wszyscy śpiewają [uczestnicy parady]:

My idziemy ljelijo, My idziemy królu, ljelijo. W polu nieśmiertelnik, [kwiat, nazwa chorwacka znaczy to samo - nieśmiertelnik] w polu nieśmiertelnik, ljelijo. Nieśmiertelnik podniosę [wezmę], Nieśmiertelnik podniosę, ljelijo,

By udekorować króla, By udekorować króla, ljelijo. Króla i królową, Króla i królowa, ljelijo.

Mladoj snahi:

Ovdi nama kažu,

ovdi nama kažu, ljeljo,

skoro dovedena, (svaki se stih ponavlja s pripjevom ljeljo)

al' je naučena.

Dvore je pomela,

vode je donela,

vankuše je dala,

kralje je čekala,

kralje i kraljice.

Pana Młoda: Wszystkim powiedzmy, wszystkim powiedzmy, ljeljo, niedawno doprowadzona, [wprowadzona? panna młoda wprowadzona w nowy dom?]

ale nauczona, ljeljo. [już umiejąca, wdrożona w obowiązki] Z dworu [pałacu] porwana [zabrana]

z dworu zabrana, ljeljo wodę przyniosłam, jedzenie podałam, ljeljo, król czeka, król i królowa, ljeljo.
Góra
  Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Obrzęd Leli (Łado i Lelli?)
PostNapisane: 9 sie 2015, o 22:40 
Offline

Dołączył(a): 30 sie 2013, o 23:58
Posty: 68
Pjesma uz ples kraljeva sa sabljama:

Ajd pošeći kralju,

ajd pošeći kralju, ljeljo.

Udri sabljom kralju,

udri sabljom kralju, ljeljo.

Sastan'te se kralju,

sastan'te se kralju, ljeljo.

Ajd poigraj kralju,

ajd poigraj kralju, ljeljo.

Piosenka do tańca królów z szablami:
Hej sieknij królu, [posiecz, usiecz]
hej tnij królu, ljelijo.
Uderz szablą królu [tnij szablą królu]
uderz szablą szablą królu, ljelijo.
Ostań się królu,
ostań się królu, ljelijo.

Hej poigraj królu [baw się królu] Hej poigraj królu, ljelijo.

Kraljevi u kolu uz pratnju svirača:

Aj, al' je lipo pogledati ljelje

kad naprave veliko veselje,

kad naprave veliko veselj'.

Aj, oj, gazda, velika ti fala

što nam tvoja desna ruka dala,

što nam tvoja desna ruka dal'.

Królowie w kole [Kolo], w towarzystwie muzyków: Oh, ale miło jest zobaczyć ljelje [„miło” albo „pięknie”] kiedy robią wielka radość, [to wielka radość] kiedy robią wielka radość. Oh, oh, gospodarzu, wielkie podziękowania [wielkie ci dzięki] co nam twoja prawa ręka dała, [za to co nam twoja prawa ręka dała] co nam twoja prawa ręka dała. [za to co nam twoja prawa ręka dała]

I na odlasku:

Rastan'te se kralju,

rastan'te se kralju, ljeljo.

Poklon'te se kralju,

poklon'te se kralju, ljeljo.

I podczas odejścia: Rozstańcie się z królem, rozstańcie się z królem, ljelijo. Pokłońcie się królowi, pokłońcie się królowi, ljelijo.

2. Wieś ĐAKOVAČKA

We wsi Đakovačka zachowała się fotografia dudziarza z 1930 r. W pochodzie przez wieś zazwyczaj szło 8 królów i 4 lub więcej królowych, kilku zbieraczy darów [proszaczy, żebraków] z koszami na dary i muzyk. Królowie to uroczyście ubrane dziewczyny z męskimi kapeluszami ozdobionymi kwiatami, wstążkami i innymi dekoracjami. Na kapeluszu jest konstrukcja [kręgosłup] z wikliny w kształcie stożka, na którym umieszcza się kwiaty i biżuterię [błyskotki], tworząc wysoki kwietny kapelusz. Królowie noszą szable, których ostrza są przewiązane ozdobną wstążką a rękojeści czerwoną chustą. Królowe to także odświętnie ubrane, nieco młodsze dziewczyny, które na głowach mają kupne woskowane wieńce noszone przez panny młode.

Wieśniacy pokazali [wystawili] na festiwalu dla członków Klubu Kultury „Czytelnia chorwacka” ljelje a dla przedstawicieli [organizatorów festiwalu] spektakl przygotowany na scenę w 2004 r. przez lokalnego miłośnika i znawcę tradycji ludowych. Procesje i inne piosenki są podobne do ljeljij z Đakovštine, a Zagrzeb wybrał wykonanie ljelja i teksty, które są śpiewane podczas wizyty w szlacheckim dworku (czyli takim znaczniejszym J).

Mi idemo, ljeljo,

u gospodske dvore.

Kralju, ljeljo.

U gospodske dvore,

pred bogate stole.

Kralju, ljeljo.

Di car vino pije,

a carica spava.

Kralju, ljeljo.

Car caricu budi,

među oči ljubi.

Kralju, ljeljo.

Ustani carice,

došle su kraljice.

Kralju, ljeljo.

Treba nje darivat

s malim dukatima.

Kralju, ljeljo.

S malim dukatima

i sa desnim kraljom.

Kralju, ljeljo.

Pošetajte kralji

i kraljice.

Kralju, ljeljo.

Promiči se kralju

i kraljice.

Kralju, ljeljo.

Poljub'te se kralji

i kraljice.

Kralju, ljeljo.

Ajd u kolo kralji

i kraljice.

Kralju, ljeljo.

Okren'te se kralji

i kraljice.

Kralju, ljeljo.

Poigrajte kralji

i kraljice.

Kralju, ljeljo.

Idziemy, ljeljo, do szlacheckiego dworu. Królu, ljeljo.

We szlacheckim dworze, przed bogatym stołem. Królu, ljeljo.

Gdy car wino pije, [albo cesarz] i cesarzowa śpi. Królu, ljeljo.

Car Carycę budzi, pocałunkiem między oczy. Królu, ljeljo.

Obudził [powstał] carycę, przyszedł do królowej. Królu, ljeljo.

Powinno się jej darować małe monety. [podarunek z małych monet] Królu, ljeljo.

Z małych monet [dar z małych monet]

zgodnie z prawem króla, Królu, ljeljo.

Poszukajcie królów [chodząc pieszo] i królowe. Królu, ljeljo.

Chwalcie króla i królowe. Królu, ljeljo.

Pocałujcie króla i królowe. Królu, ljeljo.

Hej w Kolo królu i królowe. Królu, ljeljo.

Okręćcie się królowie i królowe. Królu, ljeljo.

Poigrajcie królowie [bawcie się królowie] i królowe. Królu, ljeljo.

U kolu:

Ej, mi smo ljelje đakovačkog sreza,

ko nas ljubi, ne plaća poreza.

W kole [w Kolo] : Hej, jesteśmy ljelje Đakowskiego hrabstwa [dzielnicy, powiatu] kto nas kocha, nie płaci podatków.

Kraljice, Selci Đakovački Królowe Đakovački Wiejskie

3. DOLNA ANDRIJEVCI Dolne Andrzejewce

Stowarzyszenie Kulturalno-Artystyczne „Tomislav” z Dolnego Andrijevaca w Brodsko-Pasawskim województwie prezentuje ludowe dziedzictwo małej ojczyzny. Stąd jego repertuar i sceniczny pokaz Królowa, albo ljelja gdyż tak w tej wsi je kiedyś zwano. Zaledwie kilka najstarszych mieszkanek wsi pamiętało dawne procesje a i te wspomnienia są fragmentaryczne, a nawet sprzeczne. Liderowi stowarzyszenia znana jest broszura Wieś i chłopi w slawońskiej Posavini Marijana Markovca, urodzony w Dolnej Andrijevci, w które są opisane w „ljelje – kralice” (Markovac, 1940, str. 90-93). Królowe te są wystawiane z poszanowaniem zarejestrowanych szczegółów lokalnej wersji, ale wpisuje się w ogólny model przedstawiania Królowej na scenie.

Procesja składa się z 7 par dziewcząt, w pierwszej król i królowa. Wszystkie uczestniczki są jednakowo ubrane; na głowach mają męskie kapelusze ozdobione wstążkami, przybrane kwiatami, lusterkami i kłosami. W rękach szable dzierżone poprzez białe chustki. Dekorowanie kłosami jest nadal aktualne. Markovac pisze, że królowa nie nosi samej szabli lecz z jabłkiem i rozmarynem. Z królową kiedyś chodzili zbieracze prezentów – chłopcy [dzieci] z koszami oraz grajkowie. Dziś w „Tomislav’ie” są muzycy: skrzypek ale i dudziarze, bębniarz, pojedynczo dobierani dla najlepszego towarzyszenia Królowym . W Zagrzebiu grał bębniarz a na scenie stali jeszcze czterej członkowie stowarzyszenia odgrywający członków odwiedzanej przez Królowe rodziny. Do nagrania [rejestracji na filmie] przygotowań w Dolnym Andrijevci do festiwalu i na samym festiwalu w Zagrzebiu Królowe były jednakowo ubrane. Do Zagrzebia wybrały złote stroje, prawdopodobnie traktując je jako reprezentacyjne.

Mi idemo, ljeljo,

mi idemo kralju, ljeljo.

Od dvora do dvora,

od dvora do dvora, ljeljo.

U našega kralja (svaki stih se ponavlja s pripjevom ljeljo)

sablja okovana,

u naše kraljice

ćošak na zvjezdice.

Okreni se kralju.

Krsti sablju kralju.

Promiči se kralju.

Ajd' prošeći kralju.

Ajd' u kolo kralju.

Ajd' poigraj kralju

Idziemy, ljeljo, Idziemy królu ljeljo. Od dworu do dworu, od dworu do dworu, ljeljo. U naszego króla, ljeljo, szabla kuta, ljeljo. U naszych królowych róg na gwiazdy, ljeljo.

Zwracamy się do króla. Ochrzcij szablą królu, ljeljo. Promuj królu, ljeljo. [chyba promocja – pasowanie na rycerza] Hej, idźmy królu ljeljo. [raczej: kontynuujmy procesję] Hej, w Kolo królu ljeljo. [ruszajmy w Kolo] Hej, poigraj królu, ljeljo. [ruszaj do zabawy]

Ajd’ oznacza: ruszajmy, miejmy, załóżmy – to ponaglenie, coś jak angielskie: let

Dvostihovi u kolu:

Ej, al' je lipo ići u kraljice

da se vidi moje bilo lice.

Ej, al' je lipo pogledati ljelje

kad naprave veliko veselje.

Dwuwiersz w Kolo: Hej, jak miło jest iść do królowej [miło albo pięknie] by zobaczyć moją byłą twarz. [współcześnie: by zobaczyć tam moją twarz;

ale to archaiczny tekst i chodzi o byłą twarz]

Hej, jak miło jest zobaczyć ljelje [miło albo pięknie] kiedy robią wielka radość. [to wielka radość]

Slaganje povorke i odlazak:

Rastan'te se kralju,

rastan'te se kralju, ljeljo.

Lipo vama hvala,

lipo vama hvala, ljeljo.

Darovaste kralja,

kralja i kraljicu, ljeljo.

Poklon'te se kralju,

poklon'te se kralju, ljeljo.

Mi idemo, ljeljo,

mi idemo kralju, ljeljo,

u polje smiljevo,

u polje smiljevo, ljeljo,

smilje da beremo,

smilje da beremo, ljeljo.

Ustawianie, porządkowanie parady i jej odejście:
Pożegnajcie króla,
pożegnajcie króla, ljeljo.
Pięknie wam dziękuję,
pięknie wam dziękuję, ljeljo.
Obdarujcie króla króla i królową, ljeljo.
Pokłońcie się królowi, pokłońcie się królowi, ljeljo.

My idziemy, ljeljo,
Idziemy do króla,
ljeljo, w polu nieśmiertelników,
w polu nieśmiertelników, ljeljo,
nieśmiertelniki weź, [weź, wybierz, podejmij]
nieśmiertelniki weź, ljeljo.


4. OTOK [to nazwa wsi, otok znaczy wyspa]

Towarzystwo kulturalno artystyczne z Otoka w Vukovarsko – Sremskim województwie nosi imię Josipa Lovretića, autora monografii o folklorze Otoka, opublikowanej w 1897 r. W jego opisie wszystkie uczestniczki Zielono Świątkowej procesji nazywane są kraljičari [królowe czarów: kralji – królowe, čari – czary] lub królowe. Niezależnie od wspólnej nazwy wszystkie w męskich kapeluszach i z szablami to królowie. Trzy dziewczyny ubrane na biało i w welonach to orubljice [archaiczne i trudne do przetłumaczenia ale o rub to nad brzegiem; ljice to przed, wcześniej, zanim; rub ljice można przetłumaczyć jako światło, środek światła. Byłaby to archaiczne jutrzenki? Trzy?] i cztery dziewczyny w odświętnym ubraniu ale bez kapeluszy i szabel zwane kraljevom družbom - królewską świtą. W pochodzie brali udział prosjaci [zbieracze darów, dzisiaj – żebracy] zbierajacy prezenty dla grajków.

Według starszych mieszkańców procesje królowa odbywały się w Otoku do końca lat pięćdziesiątych, choc podobno zabroniono ich po II Wojnie Światowej. Na nowo procesję zorganizowała grupę dziewcząt, każda z innej części Otoka, a pomagały im starsze kobiety, które same w młodości brały udział w Królowych. Jak wspomniano, kontrowersje podczas kręcenia programu telewizyjnego o Otockich królowych wymusiły kompromisy konieczne dla pogodzenia różnic powstałych między zapisem Lovretićeva a sto lat młodszą praktyką wspominaną przez uczestniczki pochodów królowych.

Dzisiaj Otockie królowe prezentowane przez stowarzyszenie kulturalno artystyczne składają się z: 6 lub 8 królów w męskich, zdobnych kapeluszach, z szablami ozdobionymi wstęgami w chorwackich trójkolorowych barwach, dwie lub trzy orubljice (dziewczyny w białych wiankach), dwóch chłopców – zbieraczy prezentów i zespół muzyczny. Tylko królowie tańczą z szablami i śpiewają pieśni królewskie z przyśpiewem leljo, i kiedy tańczyli kolo, po nich tamburzyści. Na scenie często śpiewają i inni uczestnicy, który nie wchodzili dawniej w skład orszaku królowych czy rzekomych domowników. W tej grupie prócz dziewczyn są i młodzi mężczyźni, i pieśń królowa jest kierowana do jednego z nich. Ta grupa artystów współtworzy choreografię i sceniczną grą podczas wykonania królowych kształtując szczególnie figury podczas tańca Królowych w kolo. W Otockiej wersji szczególnie wyróżnia się dziewczyna prowadząca pieśń królowej. Śpiewa pierwszy wers, a inni przyłączają się powtarzając go.

Oj goro jelova,

oj goro jelova, leljo.

Travo tratorova (svaki stih se ponavlja s pripjevom leljo)

razvijaj listove,

pokrivaj gradove

nek' se ne zna traga

kud kraljevi šeću,

šeću i okreću.

Ajd' prošeći kralju.

Ovdi nama kažu

momče neženjeno.

I' ga vi ženite

il' ga nama dajte

da ga mi ženimo

sa našom kraljicom,

svitlom orubljicom.

Ajd' prošeći kralju,

okreni se kralju,

udri sabljom kralju,

krsti sablje kralju,

promiči se kralju.

Poklon' te se kralju.

Ajd' u kolo kralju,

ajd' poigraj kralju.


Oh góro jodeł,
oj góro jodeł, leljo.
Travo tratorova (każdy wers z refrenu powtarza Leljo) [trawa, nie wiem jaka]
rozwijaj liści, okrywaj miasta [miejscowości, zamki]
niech nikt nie znajdzie śladu gdzie Królowie chodzą,
chodzą i wracają.
Hej, pójdźmy do króla.
Ovdi nam powiedział [wszystko powiedział? Nie jestem pewien ovdi]
samotny chłopiec. [nieżonaty, nie narzeczony]
Więc go ożeńcie
Albo nam go dajcie
my go ożenimy z naszą królową,
jasną orubljicom. [jasną oblubienicą? jutrzenką?]

Hej, pójdźmy do króla,
zwróćmy do króla,
uderz szablą królu
ochrzcij szablą królu,
promuj królu. [pasuj jak na rycerza]
Pokłońcie się królowi.
Hej, w kolo królu,
hej, poigraj królu. [baw się królu]
Góra
  Zobacz profil  
 
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 2 ] 

Strefa czasowa: UTC + 1 [ DST ]


Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 1 gość


Nie możesz rozpoczynać nowych wątków
Nie możesz odpowiadać w wątkach
Nie możesz edytować swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Szukaj:
Skocz do:  
cron