Strefa czasowa: UTC + 1 [ DST ]


Teraz jest 27 cze 2019, o 10:35



Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 7 ] 
Autor Wiadomość
 Tytuł: Jaś odnaleziony (cykl)
PostNapisane: 23 lis 2013, o 14:56 
Avatar użytkownika
Offline

Dołączył(a): 29 sie 2013, o 18:23
Posty: 86
Obrazek

Jaś, Jasiek, Jasień, Jach, Jasz to znane wszystkim imię. Dziś jednak mało kto już pamięta, że Jaś to również niezwykle istotna, a nawet pierwszoplanowa postać w polskich wierzeniach ludowych. Z kolei Jasza/Jasz lub Jaśa, Jasa, Jesza to bóg, w tym gromowładca wzmiankowany w szeregu źródeł jako rodzimy dla wierzeń staropolskich. W znanych nam obecnie źródłach odnotowany po raz pierwszy w Postylli Koźmińczyka z roku 1405. Czy zatem ludowego herosa Jasia i staropolskiego boga Jasza może coś łączyć? Czy w jakimś zakresie mamy tu do czynienia z jedną i tą samą postacią?

Pełny tekst części pierwszej: http://www.bogowiepolscy.net/jas-odnaleziony-1.html
Góra
  Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Jaś odnaleziony (cykl)
PostNapisane: 12 maja 2014, o 10:31 
Avatar użytkownika
Offline

Dołączył(a): 29 sie 2013, o 18:23
Posty: 86
Kolejne dwie części:

http://www.bogowiepolscy.net/jas-odnaleziony-2.html

http://www.bogowiepolscy.net/jas-odnaleziony-3.html
Góra
  Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Jaś odnaleziony (cykl)
PostNapisane: 16 cze 2014, o 13:24 
Offline

Dołączył(a): 14 cze 2014, o 12:23
Posty: 5
Czy wszystkie te nazwy Jasz , Jaś , i odniesienie do Nocy Świętojańskiej
nie odnoszą się czasem do jednej i tej samej nazwy Bóstwa ? którego właściwej nazwy pewnie nigdy nie poznamy ( dzięki zapisom kronikarzy w łacinie i to po kilkuset letnim okresie chrystianizacji )
Jak mogło te imię brzmieć ? Można przyjąć że było to Bóstwo solarne ( brak innych kandydatów z panteonu ? ) wówczas pasowało by słowo Jaśń jako określenie blasku słonecznego ( za słownikiem staropolskim ) .

Następnie jeżeli puścimy wodze fantazji : Pan + Jaśni (Jaśniepan) = "Słoneczny-pan" , a to z kolei pasuje do Świet-o-wit jeżeli przyjmiemy że pierwszy człon nazwy wywodzi się od ( podobnie jak w języku rosyjskim ) swiet = światło .

Drugi człon postu proszę traktować jako zabawę językotwórczą ( choć jak dla mnie intrygująca ) pozdrawiam .
Góra
  Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Jaś odnaleziony (cykl)
PostNapisane: 16 cze 2014, o 18:56 
Avatar użytkownika
Offline

Dołączył(a): 29 sie 2013, o 18:23
Posty: 86
Zgadzam się co do proponowanej etymologii, krążącej wokół jasności. Mamy przecież rodzimy pień jas-, a "jasny" i "święty" były kiedyś właściwie równoznaczne.

Co do kompetencji, hm, rzecz w tym że trudno doszukać się w ludowym Jasiu wątków solarnych. Przeciwnie, to zazwyczaj burzyciel w przenośni i dosłownie, przynoszący deszcz i rosę, do tego owszem porównywany do jasności, ale tej księżycowej, również "wodonośnej". Zauważ, że i Świętowit jest identyfikowany jako bóstwo lunarne. Lub co najmniej jest to jego bardzo ważna manifestacja.
Góra
  Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Jaś odnaleziony (cykl)
PostNapisane: 17 cze 2014, o 11:27 
Offline

Dołączył(a): 14 cze 2014, o 12:23
Posty: 5
lunarny ... no nie wiem , zgoda wędrujący - mamy wtedy 2 opcje albo wędrujący w odniesienia do słońca po nieboskłonie , albo co bardziej do mnie przemawia, i co pasowało by do tego ze występuje zamiennie w podaniach - Jasz /Piorun wtedy mamy motyw wędrówki na koniu i gonienia chmur w czasie burzy ( pasuje wtedy wątek niszczycielski ) na koniu co kopytami krzesie iskry - błyskawice po kamiennym niebie , inny pasujący wątek do tego co mamy u Długosza - "jako dostarczyciel dóbr wszelakich " = zapładniający ziemie piorunami na wiosnę .
lunarny : może Nyja
Solarny :wtedy zostaje Łado - jako ( według tego co opisaliście wojownik ) w nieustannej walce z ciemnością nocy ? Nyją ?? , ale znowu przyjmuje się przecież że ze Żmijem walczy Piorun , sam już nie wiem .
wniosek : ZA MAŁO ŹRÓDEŁ , Jeżeli nic nie wygrzebie się w Watykanie czy z archiwów Szwedzkich z tego co zrabowali w czasie potopu , to ciągle będzie to "historia rozczarowań " .
Góra
  Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Jaś odnaleziony (cykl)
PostNapisane: 17 cze 2014, o 11:38 
Avatar użytkownika
Offline

Dołączył(a): 29 sie 2013, o 18:23
Posty: 86
Chodzi mi o te przykłady, są dość wymowne jeśli chodzi o księżyc i ludowego Jasia:

"Ponad lasejkiem czarna chmurejka,
ponad to chmurejko jasny miesiączejko.
Nie jest to miesiączek, Jasio wojowniczek,
wywojował sobie sto złotych jabłuszek."
– z lubelskiej kolędy życzącej,
Słownik stereotypów i symboli ludowych,
t. I, z. 3, 2012, str. 111.

Jedzie Jasieńko do dziewki,
Jako miesiączek do Zorzy […]
Herny (pyszny) Jasieńku kozacze,
Gdzie się mi bierzesz przeciw nocy?
– Wisła, t. VII, z. 4, 1893, str. 691.

Jasna nieba, jasna słońca, jasień miesiąc
i jasne gwiazdy, i święta Trójca, i Matka Boża,
stań do pomocy, jak we dnie, tak i w nocy.
(zaklęcie/zamówienie od róży)
– Słownik stereotypów i symboli ludowych,
t. I, z. 1, 1996, str 171

„A u miesiąca dwa rogi,
a u Jasieńka dwa braci”
– Słownik stereotypów i symboli ludowych,
t. I, z. 1, 1996, str 162.


Co do śladów bóstwa solarnego w pieśniach ludowych. Szukałbym go w postaci brata Jasia i Marysi, feruje wyroki, strzeże ładu, trudni się rzemiosłem, niestety jest on w etnografii bezimienny, przynajmniej z tego co do tej pory udało się wyłuskać.

Bardzo ciekawa myśl o tym krzesaniu iskier :)
Góra
  Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Jaś odnaleziony (cykl)
PostNapisane: 15 paź 2014, o 10:46 
Avatar użytkownika
Offline

Dołączył(a): 29 sie 2013, o 18:23
Posty: 86
I kolejna część:

"Zapraszamy do lektury czwartej części cyklu "Jaś odnaleziony", w którym - pośród szeregu kolejnych skojarzeń słowiańskich i europejskich - na plan pierwszy wysuwają się tym razem rosyjski Jasza/Jaszer oraz celtycki Esus. W niniejszym odcinku mowa będzie o pierwszym z wymienionych. Warto zauważyć, że w Polsce jest to postać właściwie nieznana. Tymczasem zważywszy na liczne analogie do polskiego Jasia czy gromowładnego Jowisza-Jeszy (z przekazu Jana Długosza), wątek Jaszera wydaje się być szczególnie ciekawy."

http://www.bogowiepolscy.net/jas-odnaleziony-4.html
Góra
  Zobacz profil  
 
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 7 ] 

Strefa czasowa: UTC + 1 [ DST ]


Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 3 gości


Nie możesz rozpoczynać nowych wątków
Nie możesz odpowiadać w wątkach
Nie możesz edytować swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Szukaj:
Skocz do:  
cron